Το αυτοκίνητο ως μέσο ελέγχου και καθοδήγησης

Οι περιορισμοί κυκλοφορίας και οι ζώνες χαμηλών εκπομπών διαμορφώνουν τον τρόπο που κινούμαστε.
Τέλη κυκλοφορίας & διόδια: Μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης τα θεωρεί δυσανάλογα και πως δεν επιστρέφουν στο οδικό δίκτυο.
Πρόστιμα: Πολλοί πιστεύουν πως το αυτοκίνητο χρησιμοποιείται και ως εισπρακτικό μέσο.
Σε ψηφιακή διάσταση, υπάρχει φόβος για το αν το αυτοκίνητο θα εξελιχθεί σε μέσο συνεχούς παρακολούθησης.

autoagora Team

Οι περιορισμοί κυκλοφορίας και οι ζώνες χαμηλών εκπομπών διαμορφώνουν τον τρόπο που κινούμαστε

Για δεκαετίες το αυτοκίνητο υπήρξε σύμβολο ελευθερίας, ατομικής επιλογής και κοινωνικής κινητικότητας. Σήμερα, όμως, όλο και συχνότερα τίθεται το ερώτημα αν παραμένει απλώς ένα μέσο μετακίνησης ή αν έχει μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικής καθοδήγησης. Η συζήτηση δεν είναι μονοδιάστατη και αξίζει να εξεταστεί μέσα από διαφορετικές οπτικές, χωρίς βιαστικά συμπεράσματα.

Οι περιορισμοί κυκλοφορίας και οι ζώνες χαμηλών εκπομπών αποτελούν ίσως το πιο ορατό παράδειγμα παρέμβασης. Από τη μία πλευρά, υποστηρίζεται ότι πρόκειται για αναγκαία μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας, ειδικά στα αστικά κέντρα όπου η ατμοσφαιρική ρύπανση συνδέεται άμεσα με σοβαρά προβλήματα.

Από την άλλη, αρκετοί οδηγοί βλέπουν σε αυτά μια έμμεση μορφή κοινωνικού αποκλεισμού, καθώς παλαιότερα ή φθηνότερα οχήματα απομακρύνονται από τον δημόσιο χώρο, περιορίζοντας την ελευθερία μετακίνησης συγκεκριμένων ομάδων. Το αυτοκίνητο, έτσι, δεν ρυθμίζεται απλώς τεχνικά, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική στρατηγική για το πώς «πρέπει» να κινούμαστε.

Τέλη κυκλοφορίας & διόδια: Μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης τα θεωρεί δυσανάλογα και πως δεν επιστρέφουν στο οδικό δίκτυο

Αντίστοιχα, τα τέλη κυκλοφορίας και τα διόδια λειτουργούν ως μηχανισμοί οικονομικής καθοδήγησης. Η επίσημη άποψη τα συνδέει με την ανάγκη συντήρησης υποδομών και με τη δικαιότερη κατανομή του κόστους χρήσης του οδικού δικτύου. Παράλληλα, η διαφοροποίησή τους με βάση τις εκπομπές ρύπων παρουσιάζεται ως κίνητρο για πιο «καθαρές» επιλογές.

 Ωστόσο, η αντίθετη άποψη υπογραμμίζει ότι το κόστος κατοχής και χρήσης αυτοκινήτου αυξάνεται δυσανάλογα για όσους δεν έχουν τη δυνατότητα ανανέωσης στόλου, μετατρέποντας το αυτοκίνητο από κοινωνικό αγαθό σε προνόμιο. Σε αυτό το πλαίσιο, το κράτος δεν περιορίζεται στη φορολόγηση, αλλά επηρεάζει έμμεσα κοινωνικές συμπεριφορές.

Πρόστιμα: Πολλοί πιστεύουν πως το αυτοκίνητο χρησιμοποιείται και ως εισπρακτικό μέσο

Το ζήτημα των προστίμων ενισχύει περαιτέρω τη συζήτηση. Αναμφίβολα, η επιβολή τους αποτελεί βασικό εργαλείο οδικής ασφάλειας και συμμόρφωσης με τον ΚΟΚ. Λίγοι αμφισβητούν ότι χωρίς έλεγχο και κυρώσεις η κατάσταση στους δρόμους θα ήταν χειρότερη. Παρ ΄όλα αυτά, ένα μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης θεωρεί ότι το αυτοκίνητο έχει εξελιχθεί σε σταθερή πηγή κρατικών εσόδων, με την αστυνόμευση να εστιάζει συχνά σε παραβάσεις χαμηλής επικινδυνότητας. Έτσι, η γραμμή ανάμεσα στην πρόληψη και στην εισπρακτική λογική γίνεται, στα μάτια πολλών, θολή.

Σε ψηφιακή διάσταση, υπάρχει φόβος για το αν το αυτοκίνητο θα εξελιχθεί σε μέσο συνεχούς παρακολούθησης

Κοιτώντας προς το μέλλον, η συζήτηση αποκτά και ψηφιακή διάσταση. Τα συνδεδεμένα οχήματα, οι ΑΙ κάμερες, οι ψηφιακές πινακίδες, τα συστήματα καταγραφής διαδρομών και η τηλεματική υπόσχονται μεγαλύτερη ασφάλεια, καλύτερη διαχείριση κυκλοφορίας και λιγότερα ατυχήματα.

Την ίδια στιγμή, εγείρονται ανησυχίες για το αν το αυτοκίνητο θα μετατραπεί σε φορέα συνεχούς παρακολούθησης, με δεδομένα που μπορούν να αξιοποιηθούν πέρα από τον αρχικό τους σκοπό. Για κάποιους, αυτό είναι το αναπόφευκτο τίμημα της τεχνολογικής προόδου. Για άλλους, μια νέα μορφή ελέγχου που αλλάζει ριζικά τη σχέση πολίτη και κράτους.

Το αν το αυτοκίνητο χρησιμοποιείται ως πολιτικό όργανο καθοδήγησης δεν έχει μία και μοναδική απάντηση. Βρίσκεται στο σημείο τομής ανάμεσα στην περιβαλλοντική πολιτική, την οικονομία, την ασφάλεια και την τεχνολογία. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν καθοδηγούμαστε, αλλά αν αυτή η καθοδήγηση γίνεται με διαφάνεια, αναλογικότητα και σεβασμό στην κοινωνική πραγματικότητα. Ίσως εκεί, τελικά, κρίνεται και το μέλλον της αυτοκίνησης.