Τι ήταν το «Μητρώο Ανίκανων» και γιατί είχε προκαλέσει τόσο μεγάλες αντιδράσεις

Υπήρχε μια βάση δεδομένων που «έκοβε» άδειες οδήγησης και υποψήφιους οδηγούς.
Νοσηλεία σε ψυχιατρική κλινική και επανέλεγχος οδηγικής ικανότητας.
Το «Μητρώο Ανίκανων» καταργήθηκε αλλά υπάρχουν νέα σενάρια επιστροφής.
Στο μικροσκόπιο οι ανανεώσεις αδειών και οι ιατρικές διασταυρώσεις.

autoagora Team

Υπήρχε μια βάση δεδομένων που «έκοβε» άδειες οδήγησης και υποψήφιους οδηγούς

Το λεγόμενο «Μητρώο Ανίκανων» αποτελεί μία από τις πιο αμφιλεγόμενες πρακτικές που εφαρμόστηκαν ποτέ στην Ελλάδα γύρω από τις άδειες οδήγησης και την αξιολόγηση οδηγικής ικανότητας.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια παλιά βάση δεδομένων του υπουργείου Μεταφορών, η οποία περιλάμβανε πολίτες που είχαν νοσηλευτεί σε ψυχιατρικές κλινικές αλλά και στρατεύσιμους που είχαν λάβει απολυτήριο στρατού «Ι5» για ψυχολογικούς λόγους.
Το σύστημα είχε εφαρμοστεί από κυβέρνηση της Νέα Δημοκρατίας και σύμφωνα με όσα ίσχυαν τότε, η λίστα ανανεωνόταν ανά τρεις μήνες. Όποιος βρισκόταν σε αυτή τη βάση δεδομένων αντιμετώπιζε σοβαρούς περιορισμούς στην απόκτηση ή διατήρηση διπλώματος οδήγησης.
Συγκεκριμένα, όσοι είχαν λάβει απολυτήριο «Ι5» για ψυχολογικούς λόγους δεν μπορούσαν να συμμετάσχουν σε εξετάσεις για άδεια οδήγησης, ενώ σε περιπτώσεις όπου το δίπλωμα είχε ήδη εκδοθεί πριν τη στρατιωτική θητεία, υπήρχε ακόμα και ακύρωση της άδειας οδήγησης.
 

Νοσηλεία σε ψυχιατρική κλινική και επανέλεγχος οδηγικής ικανότητας

Το «Μητρώο Ανίκανων» δεν αφορούσε μόνο στρατιωτικές απαλλαγές. Περιλάμβανε επίσης πολίτες που είχαν νοσηλευτεί σε ψυχιατρικές κλινικές, οι οποίοι υποχρεώνονταν να περάσουν εκ νέου από ψυχιατρικό έλεγχο πριν αποκτήσουν ή ανανεώσουν δίπλωμα οδήγησης.
Οι αρμόδιοι ψυχίατροι έκριναν τότε αν ο υποψήφιος οδηγός ήταν ικανός να οδηγήσει ή αν υπήρχε πιθανός κίνδυνος για την οδική ασφάλεια.
Η λογική πίσω από το μέτρο ήταν ότι άτομα με σοβαρά ψυχιατρικά προβλήματα ή συγκεκριμένες ψυχολογικές παθήσεις έπρεπε να αξιολογούνται πριν βγουν στον δρόμο ως οδηγοί.
Παράλληλα όμως, το σύστημα είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις για ζητήματα προσωπικών δεδομένων αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονταν πολίτες που είχαν περάσει κάποια ψυχική δοκιμασία στο παρελθόν.
 

Το «Μητρώο Ανίκανων» καταργήθηκε αλλά υπάρχουν νέα σενάρια επιστροφής

Το «Μητρώο Ανίκανων» καταργήθηκε αργότερα , όμως σήμερα φαίνεται πως εξετάζονται νέα μοντέλα ελέγχου οδηγικής ικανότητας, βασισμένα σε πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς.
Σε αρκετές πολιτείες της Αμερικής και επαρχίες του Καναδά, όταν ένας οδηγός εισαχθεί σε νοσοκομείο με σοβαρό πρόβλημα υγείας — όπως καρδιολογικό επεισόδιο, εγκεφαλικό, σοβαρό πρόβλημα όρασης ή νευρολογική πάθηση — μπορεί να ανασταλεί προσωρινά η ισχύς της άδειας οδήγησης.
Η άδεια ενεργοποιείται ξανά μόνο όταν οι θεράποντες ιατροί πιστοποιήσουν ότι ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει με ασφάλεια στην οδήγηση.
Αυτό το μοντέλο φαίνεται πως εξετάζεται πλέον και στην Ελλάδα, κυρίως λόγω των αυξανόμενων ανησυχιών γύρω από ηλικιωμένους οδηγούς αλλά και περιπτώσεις σοβαρών παθήσεων που επηρεάζουν την οδηγική ικανότητα.
 

Στο μικροσκόπιο οι ανανεώσεις αδειών και οι ιατρικές διασταυρώσεις

Σήμερα στην Ελλάδα οι παλαιοί οδηγοί με άδειες που εκδόθηκαν πριν τον Ιανουάριο του 2013 ανανεώνουν το δίπλωμα οδήγησης όταν συμπληρώσουν το 65ο έτος ηλικίας. Αντίθετα, οι νεότερες άδειες έχουν διάρκεια 15 ετών, κάτι που σημαίνει ότι οι οδηγοί περνούν πολύ συχνότερα από διαδικασία ανανέωσης.
Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών εξετάζει πλέον πιο αυστηρές ηλεκτρονικές διασταυρώσεις μέσω του ΗΔΙΚΑ, ώστε να εντοπίζονται σοβαρές παθήσεις που ενδέχεται να επηρεάζουν την οδήγηση.
Σύμφωνα με τα σενάρια που εξετάζονται, ο ιατρικός φάκελος του οδηγού θα μπορεί να διασταυρώνεται με τις γνωματεύσεις που κατατίθενται κατά την ανανέωση της άδειας οδήγησης.
Βασικός στόχος είναι να περιοριστούν οι περιπτώσεις «εύκολων» ανανεώσεων, ειδικά σε οδηγούς με σοβαρά προβλήματα υγείας ή σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν καταγγελίες για παράτυπες ιατρικές εγκρίσεις.
Το αν η Ελλάδα θα δει τελικά μια σύγχρονη μορφή του παλιού «Μητρώου Ανίκανων» παραμένει άγνωστο, όμως είναι ξεκάθαρο ότι το κράτος αναζητά πλέον νέους τρόπους παρακολούθησης της οδηγικής καταλληλότητας.